Trong phát biểu khai mạc gửi tới Hội thảo, Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Anh Tuấn nhấn mạnh Việt Nam thời gian qua đã tham gia chủ động và tích cực vào tiến trình hài hòa hóa, nhất thể hóa luật thương mại quốc tế tại UNCITRAL, với nhiều đóng góp được cộng đồng quốc tế ghi nhận. Thứ trưởng bày tỏ mong muốn các chuyên gia pháp lý, luật gia, hiệp hội và cộng đồng doanh nghiệp tiếp tục chia sẻ kinh nghiệm thực tiễn, đóng góp ý kiến chuyên môn nhằm nâng cao hiệu quả tham gia của Việt Nam tại UNCITRAL theo hướng thực chất, gắn với lợi ích và ưu tiên của Việt Nam. Qua đó, góp phần thúc đẩy công tác đối ngoại đa phương, hoàn thiện thể chế và phục vụ phát triển kinh tế – xã hội theo các định hướng lớn của Đảng và Nhà nước.
Trong thông điệp gửi Hội thảo, bà Anna Joubin-Bret, Thư ký trưởng Ban Thư ký UNCITRAL, khẳng định mong muốn tiếp tục tăng cường hợp tác với Việt Nam, đồng thời cam kết hỗ trợ Việt Nam trong quá trình nghiên cứu, phổ biến và triển khai các văn kiện của UNCITRAL. Bà đánh giá cao vai trò và những đóng góp tích cực của Việt Nam tại UNCITRAL trong thời gian qua.
Các phiên thảo luận diễn ra sôi nổi, cởi mở và thực chất, tập trung trao đổi về những xu hướng mới của luật thương mại quốc tế cũng như khả năng vận dụng trong bối cảnh Việt Nam.
Tại Phiên thảo luận thứ nhất về Công ước của Liên hợp quốc về Chứng từ hàng hóa có thể chuyển nhượng (NCD), các diễn giả nhận định đây là văn kiện quốc tế đầu tiên điều chỉnh giá trị pháp lý của chứng từ có thể chuyển nhượng áp dụng cho mọi phương thức vận tải, dưới cả dạng giấy và điện tử. Nhiều ý kiến cho rằng việc nghiên cứu khả năng tham gia Công ước có ý nghĩa quan trọng đối với thúc đẩy vận tải đa phương thức xuyên biên giới và hỗ trợ phát triển thương mại quốc tế. Các đại biểu cũng trao đổi về mức độ tương thích của Công ước với pháp luật Việt Nam, những cơ hội và thách thức về công nghệ, năng lực triển khai, đặc biệt đối với chứng từ điện tử, đồng thời đề xuất các định hướng nghiên cứu và chuẩn bị cho khả năng tham gia Công ước trong tương lai.
Phiên thảo luận thứ hai tập trung vào chương trình làm việc tương lai của UNCITRAL, với trọng tâm là các vấn đề pháp lý mới nổi liên quan đến kinh tế số và thị trường tín chỉ các-bon. Các diễn giả chia sẻ về quá trình hoàn thiện thể chế kinh tế số tại Việt Nam và đánh giá nhiều định hướng phát triển của Việt Nam có sự tương đồng với xu hướng hài hòa hóa pháp luật thương mại quốc tế tại UNCITRAL. Một số ý kiến cũng cho rằng kinh nghiệm xây dựng pháp luật của Việt Nam trong các lĩnh vực như trí tuệ nhân tạo, thương mại điện tử và chuyển đổi số có thể đóng góp tích cực cho các cuộc thảo luận quốc tế trong thời gian tới. Hội thảo đồng thời trao đổi về đề xuất của Việt Nam tại Khóa họp toàn thể UNCITRAL liên quan đến khả năng xây dựng một công ước quốc tế về tín chỉ các-bon và triển vọng thúc đẩy sáng kiến này.
Phiên thảo luận cuối cùng tập trung vào những diễn biến mới trong tiến trình cải tổ cơ chế giải quyết tranh chấp đầu tư giữa Nhà nước và nhà đầu tư (ISDS). Các đại biểu trao đổi về đề xuất của Việt Nam liên quan đến phương pháp tính toán thiệt hại, đồng thời phân tích ưu điểm và hạn chế của mô hình Tòa án đầu tư thường trực đang được thảo luận tại UNCITRAL. Một số ý kiến cũng đề cập khả năng tận dụng các thiết chế hiện có như Tòa trọng tài thường trực nhằm nâng cao hiệu quả và năng lực chuyên môn của cơ chế giải quyết tranh chấp mới trong tương lai.
Các ý kiến và khuyến nghị tại Hội thảo cho thấy sự quan tâm ngày càng lớn, cũng như sự tham gia chủ động của các cơ quan, chuyên gia và cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam trong tiến trình xây dựng và định hình luật pháp quốc tế về thương mại, bao gồm việc nghiên cứu và triển khai các văn kiện của UNCITRAL./.
*UNCITRAL là cơ quan pháp lý chuyên môn của Liên hợp quốc trong lĩnh vực luật thương mại quốc tế, có chức năng thúc đẩy hài hòa hóa và hiện đại hóa các quy tắc thương mại quốc tế. Việt Nam đã trúng cử thành viên UNCITRAL trong hai nhiệm kỳ liên tiếp 2019–2025 và 2025–2031 với số phiếu tín nhiệm cao.
